gepubliceerd op 2010-04-07 00:00:00.0
Virtuele stukjes zeereservaat claimen om een echt zeereservaat te realiseren, dat was het idee van een recente Greenpeace campagne. Ilse Markensteijn, 4e-jaars Toegepaste Communicatiewetenschap, bestudeerde de online campagne tot in detail om te zien hoe Greenpeace haar bezoekers overhaalde om ze te steunen. Ze kwam erachter dat Greenpeace heel bewust informatie selecteert en die in een bepaalde volgorde laat zien. Veelkleurige visjes en kwade kwallen leiden mensen af, zodat ze niet meer op zoek gaan naar gedetailleerde informatie.
Ilse legt uit hoe de campagne was opgezet: “Bij de campagne moest de websitebezoeker op een aantal schermpjes klikken. Per scherm werd een uitgebreider beeld geschetst van de problemen op en in de zee: de bedreiging van leven door overbevissing en vervuiling. Door als bezoeker te tekenen voor de campagne, zorgde je voor een virtuele vierkante kilometer zeereservaat. En als veel mensen dat deden, dan werden al die kilometers zee aan de minister overhandigd met als doel om echte zeereservaten te realiseren.”
De bachelorstudente onderzocht de ‘frames’ die in deze campagne werden gebruikt. Ilse legt uit wat zij in haar onderzoek verstaat onder het concept ‘frame’: “Een frame is een selectie van de werkelijkheid. Greenpeace selecteert bijvoorbeeld bepaalde informatie over zichzelf. Het dominante frame dat zij gebruiken is het beeld van een groep stoere actievoerders en bondgenoten van de wetenschap en ministers.
In haar onderzoek heeft Ilse alle webpagina’s van de campagne bekeken en in de teksten gezocht naar de prominente frames. “Dit deed ik door te letten op herhaling van frames. Daarnaast vond ik frames die Greenpeace vooral aan het begin of eind van de campagne gebruikt. Het bleek dat ze heel erg inspeelden op de gevoelens van mensen. De eerste paar schermpjes zijn heel mooi grafisch vormgegeven, met kleurrijke visjes op een blauwe achtergrond. Dan schetsen ze het gevaar: door overbevissing en vervuiling verdwijnen alle mooie visjes en blijven alleen de kwallen over. Veel mensen zijn bang voor kwallen. “Ai, dat mag niet gebeuren!”, denken ze en tekenen meteen voor een vierkante kilometer zeereservaat.”
Volgens Ilse benadrukt Greenpeace drie dingen in de campagne: “Dat ‘wij’ er wat aan kunnen veranderen; Dat we er ‘nu’ iets aan moeten doen: het is een urgente zaak; En dat de natuur van huidige en komende generaties op het spel staat. Met deze argumenten probeert Greenpeace mensen over te halen de campagne te steunen, in plaats van duidelijk uit te leggen wat eigenlijk bedoeld wordt met ‘zeereservaten’ en hoe dat nu werkelijk te realiseren is.”
Uiteindelijk concludeerde Ilse dat de oplossing – het aanleggen van zeereservaten – niet duidelijk wordt uitgelegd. Pas helemaal aan het eind van de campagne komen bezoekers beter te weten wat nou eigenlijk bedoeld wordt met zeereservaten, maar tegen die tijd heb je al heel vaak doorgeklikt. Dan nog is onduidelijk wanneer ze het over het virtuele zeereservaat hebben, en wanneer over het echte.
De analyse van de campagne zegt, volgens Ilse, niets over goede of slechte bedoelingen van de campagne: “Tijdens het bestuderen van de campagne besefte ik me dat Greenpeace heel goed is in mensen bewust maken van de problemen in zee. Wanneer je op het strand ligt, zie je alleen een watervlakte. Je ziet niet wat voor schade diep in de zee wordt aangericht. Ook merkte ik aan mezelf dat ik eigenlijk altijd in frames spreek: de dingen die ik zeg, zijn geselecteerd door mij en ik kan zelf uitmaken wat ik tegen mensen zeg, en op welke manier. Ik ben me meer bewust van de manier waarop we elkaar kunnen beïnvloeden met woorden.”
